Stevig én Zacht

Het nieuwe jaar is al weer bijna een maand oud. Tussen kerst en oud en nieuw vierde ik een heerlijk weekje vakantie in Maastricht. Vanaf de tweede week van januari ben ik geïnspireerd weer aan het werk gegaan.

Ik coach, als een van de vijf individuele coaches via het netwerk iimproof, schoolleiders die deelnemen aan Operation Education expeditie leiderschap. Expeditie leiderschap bestaat uit zeven expedities, die zijn opgebouwd aan de hand van de zeven stadia van Theory U. Tussen de expeditiedagen door wordt het proces onder andere ondersteund met individuele coaching, waarbij het Odin Development Compass (ODC) een belangrijke rol speelt.

Over individuele coaching met behulp van het ODC gaat deze blog.

Ieder mens kent situaties die echt raken. Dat kunnen positieve gevoelens zijn bijvoorbeeld wanneer je geniet van de eerste stapjes van je kind, geraakt wordt door een prachtig kunstwerk of je echt verbonden voelt tijdens een goed gesprek met een vriend.

Maar je kunt ook zomaar ineens overvallen worden door negatieve gevoelens. Je voelt je competent en capabel en ervaart plotseling onverklaarbare gevoelens van tekort schieten, schaamte of twijfel. Je zit in een vergadering en merkt dat je ineens extra je best gaat doen om in de smaak te vallen. Of je bent buiten proporties bang voor je dominante collega en durft de confrontatie niet aan te gaan.

Kortom, allemaal situaties waarin je op het ene moment een redelijk denkende volwassene bent en op het andere moment ineens wel een kind lijkt. Vaak zijn het precies dit type problemen waar mensen mijn hulp als coach bij inroepen.

Het is niet eenvoudig om mensen te helpen te veranderen, om hen zover te krijgen dat ze dingen anders gaan doen. Mensen handelen vaak vanuit patronen en kunnen soms muurvast zitten in hun manieren van denken, van doen en van voelen.

De snelle en diepgaande ontwikkelingen op het gebied van hersenonderzoek leverden ons de laatste jaren veel inzichten op hoe het komt dat veranderen zo moeilijk is. Modern hersenonderzoek toont aan hoe het menselijk organisme wordt geleid door twee verschillende typen hersenen: het rationele brein (de neocortex) en het veel oudere emotionele brein (lymbisch systeem), waarin alle emotionele ervaringen die ooit als gevaarlijk werden beleefd, zijn opgeslagen, meer specifiek in de amygdala.

Deze amygdala scant voortdurend onze omgeving op tekenen van gevaar en slaat alarm, zodra hij overeenkomsten ontdekt tussen bedreigende situaties van vroeger en situaties in het heden. Ons zenuwstelsel gaat dan de alarmfase in en onderneemt bepaalde acties om aan de gevaarlijk geachte situatie te ontkomen. Aldus ontwikkelen we allemaal bepaalde overlevingsmechanismen.

In feite denken we dus in dit soort situaties het heden waar te nemen, terwijl we eigenlijk vooral het verleden ervaren. Het is daarbij zelfs mogelijk dat het rationele brein als het ware off-line wordt gezet.

Maar wat vroeger voor ons bedreigend was, hoeft dat nu niet meer te zijn. De amygdala slaat regelmatig vals alarm. Omdat de amygdala ten dele los van ons rationele brein functioneert, helpt het echter niet jezelf dat voor te houden. Sterker nog, de amygdala heeft soms al gereageerd voordat de neocortex, ons rationele brein, in de gaten heeft dat er iets aan de hand is.

Een ODC helpt om meer zicht te krijgen op dit soort reacties. Het is een meting diewerkt met beelden en competenties en inzicht geeft in je bewuste én onbewuste handelen. Dat het onbewuste deel wordt meegenomen, blijkt essentieel bij verandering. Doordat je meer zicht krijgt op je kleine en eventueel grotere bewuste en onbewuste trauma’s verliezen deze tenslotte hun greep op je en zal je steeds minder last hebben van oude overlevingsmechanismen.

Het vergt hard werk en veel toewijding om te leren je niet door je overlevings-mechanismen te laten beheersen. Als het je lukt om de oude pijn toe te laten en echt te voelen – zacht durven zijn – terwijl je je tegelijkertijd realiseert wie je hier en nu bent en dat er dus geen gevaar is – stevig zijn – dan vermindert de negatieve lading van dergelijke situaties gaandeweg en wordt het emotionele brein als het ware geherprogrammeerd.

Overigens moeten we de effecten van analytische coaching met behulp van het ODC niet overschatten. Maar bij mensen die hun vermogen tot zelfreflectie en introspectie (ook wel ‘de innerlijke getuige’ genoemd) goed ontwikkeld hebben en die gemotiveerd zijn, werkt het wel degelijk. Zeker als mensen wat ouder zijn en minder bezig met de opbouwfase van hun leven, zijn ze doorgaans beter in staat om te voelen en in contact te komen met oude pijn. Vaak is het bijvoorbeeld al winst als mensen door hebben dat hun negatieve gevoelens over anderen meer over henzelf dan over de ander zeggen.

Copyright © 2019 Marlou-Elsen Je mag mijn artikelen of delen van mijn artikelen gebruiken, mits je de volgende status als bronvermelding opneemt (Copyright © 2019 Marlou-Elsen, www.marlou-elsen.nl). Ik vind het fijn als je mij daarover informeert.

Schrijf je in voor mijn e-boek Van Keuzestress naar Keuzekunst. Dan ontvang je iedere derde dinsdag van de maand een waardevol artikel in je mailbox.

Labels:, , , , , , , , , ,