Zelfsturing is een keuze!

spiralIn 1993 schreven P. van Amelsvoort en G. Scholtes het boek Zelfsturende teams. Ik werkte in die tijd bij KPN Telecom als managementtrainer en coach. Zelfsturing is mij tot op de dag van vandaag blijven boeien.

In 2015 kwam het boek uit van F. Laloux Reinventing Organizations. De eerste zin op de achterflap luidt:”Moderne organisaties lijken vast te zitten in een verouderd stelsel”. En weer lees ik over de positieve krachten van zelfsturing.

Hoe kan het dat in de jaren 90 de roep om zelfsturing zo stevig klonk en dat na zoveel tijd diezelfde roep opnieuw klinkt? Gaat het wel om een zelfde roep? Is er dan niets veranderd tussen toen en nu?

Een vlieg vogelt niet!

‘Een vlieg vogelt niet, maar een vogel vliegt wel’. De dingen zijn zoals ze zijn. Heel simpel en voor de hand liggend. En toch zijn we zo geneigd ons leven ingewikkeld te maken.

keuzestress (2)Een vis kan niet fluiten, maar kan jij het wel? Vissen wonen niet in bomen en vogels brengen als het even kan niet al te veel tijd door onder water. Jammer genoeg zijn er mensen die denken dat ze slimmer zijn dan vogels en vissen.

Paul belt voor een intakegesprek. Zijn agenda zit bomvol, maar we komen tot een afspraak. Hij heeft niet langer dan een uur. Het blijkt de kern van zijn coachvraag:”Ik heb een grote behoefte mijn werkleven te veranderen van ‘te volgeladen’ naar ‘vrijheid tot’. Ik hou er van om uitgedaagd te worden én ik heb rustmomenten nodig om te kunnen schrijven, te ordenen, even niet te weten”.

Hoe Paul ontdekt dat hij geen vogelende vlieg is, daarover gaat dit artikel. 

De natuur als spiegel

Vision questOnze opvattingen over de natuur beïnvloeden de manier waarop wij met onszelf en onze omgeving omgaan. Frederic Laloux schrijft in zijn boek ‘Reinventing Organizations’ dat onze wijze van kijken naar onszelf, ons werk en hoe we de ruimten waarin we leven en werken inrichten, verbonden is met het heersende wereldbeeld en bewustzijnsniveau.

Steeds vaker ontmoet ik mensen die over hun werk spreken als een plek waar bureaucratie en wantrouwen leidend zijn – met stress, wrok, berusting, maar ook burn-out als gevolg. Mensen die niet blij zijn met hun werk, omdat het hen steeds minder een doel geeft om voor te leven. Zij willen werk dat productief is, vervullend en zinvol. Waar relaties gelijkwaardig zijn en waar ze het geheel van wie ze zijn mee kunnen nemen. Maar in plaats daarvan ervaren zij hun organisatie als een speelveld van intriges, bureaucratie en interne strijd, waar gefragmenteerd denken de creatieve vooruitgang in de weg staat.

Hekjes of zwemdiploma?

Met heel veel plezier heb ik gekeken naar Zomergasten. De laatste Zomergast Damiaan Denys, een Vlaming, kwam met een paar prachtige beelden die weergaven waarom hij in 1972 van België naar Nederland was verhuisd: “Er is overal water en er zijn geen hekjes, want ieder kind leert er zwemmen’. En hij liet een fragment zien van de film Turks Fruit waarin Rutger Hauer, net getrouwd met Olga, gespeeld door Monique van de Ven, slingerend met haar achterop door Amsterdam fietst en een winkel binnenrijdt om met een grote fles champagne samen weer naar buiten te komen. In zo’n land wilde Damiaan wonen en werken zei hij:” een land met die vrijheid en die mogelijkheden!”

Vrijmoedige gesprekken zijn nodig!

murenBij nogal wat mensen kom ik verwarring tegen. Verwarring die te maken heeft met wat daadwerkelijk van betekenis is. Neoliberale hervormingen en de zogeheten participatiesamenleving hebben de afgelopen jaren de publieke, semipublieke en culturele sector op scherp gezet. Met ‘eigenaarschap’ als sleutelwoord. Dit leidde tot veel creativiteit, maar ook tot verwarring. Want wat vaak ontbreekt is een duidelijke leidraad voor de gewenste vernieuwing.

Ik geloof dat vrijmoedige gesprekken nodig zijn.