De kracht van gemeenschap

Wij mensen hebben behoeften aan veilige emotionele verbondenheid. Zonder emotionele banden kan ieder van ons in drama’s verwikkeld raken die deel uit maken van overlevingsprogramma’s dat door miljoenen jaren evolutie tot stand is gekomen.

Liefde is het meest dwingende overlevingsmechanisme. Omdat liefde ons er toe aanzet een emotionele band aan te gaan met dierbaren die ons emotionele bescherming bieden. Zodat we kunnen omgaan met de ups en downs van ons bestaan. De behoefte aan emotionele hechting zit opgesloten in onze genen en in ons lichaam.

John Bowlby heeft deze behoefte van ons mensen aan andere mensen prachtig weergegeven in zijn hechtingstheorie. De kwaliteit van de band met dierbaren vormt de sleutel van de ontwikkeling van de persoonlijkheid en van de manier waarop iemand verbinding maakt met anderen. Liefdevolle verbondenheid is even belangrijk als stoffelijk voedsel.

Kenmerken voor hechting zijn:

  • We houden onze dierbaren in de gaten en blijven fysiek en emotioneel dichtbij;
  • We zoeken met die personen verbinding als we ons onzeker voelen, in de war of neerslachtig;
  • We missen die personen als we gescheiden worden;
  • We rekenen op die personen als we de wereld gaan verkennen.

Hoe kunnen we ons liefdevol verbonden voelen in deze anderhalve meter samenleving? Want open staan voor nieuwe ervaringen en flexibiliteit in opvattingen is makkelijker wanneer je je veilig voelt en verbonden met anderen. Hoe meer we anderen de hand kunnen reiken, hoe beter we ook op onszelf en onafhankelijk kunnen zijn ook in tijden van spanning.

Letterlijk elkaar de hand reiken kan niet. Fysiek elkaar vast houden kan alleen nog met huisgenoten. Op straat, in winkels en zelfs in ons eigen huis als we bezoek krijgen, moeten we de noodzakelijke anderhalve meter afstand houden. Als deze crisis iets duidelijk maakt is het een gemis om gewoon vanzelfsprekend ergens te zijn. Samen!

Hoe kunnen we toch samen zijn?
Ondanks alle zorgen en angsten bloeien er ook prachtige initiatieven op in deze Coronatijd. Nabuurschap groeit doordat mensen niet alleen hun zorgen onderling bespreken, maar ook vorm geven aan mooie initiatieven van steun en aandacht. Want net als geluk vermenigvuldigt saamhorigheid zich als je het deelt.

Wat de Coronacrisis laat zien is een glimp van een andere samenleving. Een samenleving met een nieuwe balans tussen markt, overheid en lokale gemeenschappen. Een balans waar lokale gemeenschappen en de overheid meer ruimte krijgen en de markten minder.

Innovatie blijkt niet per se concurrentie nodig te hebben, maar wordt ook prima gedreven door een solidariteitsprikkel en urgentie. Neem als voorbeeld hoe snel de leerkrachten het voor elkaar kregen om digitaal thuisonderwijs te realiseren. Hoe het ministerie van wvs een landelijk coördinatiecentrum instelde om mondkapjes en beademingsapparatuur centraal in te kopen en te verdelen naar behoefte.

Ik hoop dat we deze crisis gebruiken om na te denken hoe we onze samenleving straks georganiseerd willen hebben. Dat er ruimte komt voor een dialoog over de vraag wat we ‘van waarde’ vinden en wat we onder ‘vooruitgang’ verstaan. Want we kunnen zelf vorm geven aan een samenleving die ons waardevol lijkt.

Voor nu nodig ik je uit al na te denken over jouw individuele antwoord op die vragen. Wat maakt jouw ontwikkeling tot een volwaardig mens mogelijk?