De druppel en de gloeiende plaat

Klagen, mopperen, schreeuwen. De korte lontjes lijken als paddenstoelen uit de grond gekropen en bevolken het internet. Ik vind het energiezuigers en heb mij van steeds meer platforms teruggetrokken.

‘Klagen is als zwerfafval, maar dan in je hoofd’; zegt fotograaf-kunstenaar en vuilraper Peter Smith. ‘Je moet niet denken: Dit probleem is veel te groot, laten anderen (overheid, gemeente, professionals) het maar opknappen; ik betaal er toch belasting voor. Verbeter de wereld, doe iets kleins.’

Net als Smith ben ik er van overtuigd, dat ieder van ons het verschilletje kan maken. En door de spreekwoordelijke druppel wordt de gloeiende plaat wel steeds een beetje minder heet.

De

Het woord democratie betekent letterlijk: heerschappij van het volk. Het is afgeleid van het Griekse woord demos = volk en kratos = heerschappij. Een deel van het volk spreekt zich uit op sociale media. Velen van hen zijn gefixeerd op het eigen gelijk en het verlies van de ander. Zij willen de werkelijkheid naar eigen hand zetten.

Zonder verantwoordelijkheid te nemen om samen naar oplossingen te zoeken, is er geen sprake van samenleven. Wie beweert dat er simpele oplossingen zijn voor complexe problemen, versimpelt de waarheid. Liberale democratie kent een voortdurende politieke strijd rond de vraag: welke samenleving willen wij zijn?

‘Een democratische rechtstaat dient technisch in orde te zijn, maar ook humaan, moreel, intellectueel en cultureel. Mensen moeten van leiders horen en ook zien dat het zin heeft je behoorlijk te gedragen, anderen te helpen, het algemeen belang boven dat van jezelf te stellen’, betoogde Vaclav Havel in 1991. Hij noemde dit de elementaire regels van het samenzijn. Maar dergelijke regels behoeven altijd leiders om ze te formuleren en voor te leven.

Ik ervaar bij de huidige politici een gemis aan visie; leiders die bereid zijn te formuleren wat burgers van een democratie mogen verwachten. Richtinggevende leiders die nadenken over wat een functionerende rechtvaardige samenleving is en welke vorm van democratie het waard is om voor te strijden. Nederland als een breekbaar vaasje? Hoe knullig wil je het hebben…

Politiek is het vermogen om besluiten te nemen rondom de grote problemen, zoals klimaatverandering, migratie, de groter wordende kloof tussen arm en rijk. Maar overal staan vuilnisvaten met onopgeloste vraagstukken en niet genomen besluiten. Politici laten na problemen te expliciteren en nemen besluiten die de problemen omzeilen. En zo creëren zij een nieuw vuilnisvat met onopgeloste vraagstukken.

Weerstand kan een teken van intelligentie zijn, omdat burgers zien dat het zo niet langer werkt. We hebben als burgers macht. Macht om ons uit te spreken – dat is wat anders dan klagen. Macht ook om dingen gedaan te krijgen. Tim Hofman liet zien hoe hij als burger invloed kan uitoefenen op de politiek door zich hard te maken voor een kinderpardon. En ook Rutger Bregman spreekt zich uit door op te komen voor een basisinkomen.

Aan initiatiefkracht bij burgers ontbreekt het niet. Toch lopen veel goede initiatieven spaak. Wat is er nodig om verschil te kunnen maken? Welke bewustzijnsontwikkeling vraagt dit van ieder van ons en van het collectief? En welke besturingssystemen en vaardigheden (hoofd, hart en handen) ondersteunen dit proces?

Met deze vragen ga ik vanuit het Center for Human Emergence met een groep mensen aan de slag, ieder met een eigen casus. Wij vormen één van de 300 teams die wereldwijd deelnemen aan het Societal Transformation Lab van Otto Scharmer. Ons team wil al doende ontdekken wat in het nieuwe samenspel op lokaal niveau in Nederland werkt en wat niet.

Mijn casus zal gaan over betrokken samenleven op een vitaal platteland. In 1904 emigreerde mijn overgrootvader, boer in Beneden-Leeuwen, naar Minnesota (VS) en nam zijn vrouw en 12 van zijn 13 kinderen mee. Mijn grootvader bleef alleen achter. Als kind wilde ik boerin worden. Ik werd coach en daag mens en organisatie uit te groeien naar wie zij in potentie zijn. Met mijn casus wil ik ontdekken hoe te leven in harmonie met de natuur en onze innerlijke natuur.

Een druppel waarmee ik de gloeiende plaat een beetje minder heet hoop te maken.

Copyright © 2019 Marlou-Elsen Je mag mijn artikelen of delen van mijn artikelen gebruiken, mits je de volgende status als bronvermelding opneemt (Copyright © 2019 Marlou-Elsen, www.marlou-elsen.nl). Ik vind het fijn als je mij daarover informeert.

Schrijf je in voor mijn e-boek Van Keuzestress naar Keuzekunst. Dan ontvang je iedere derde dinsdag van de maand een waardevol artikel in je mailbox.



Labels:, , , , , , , ,