Autonoom samenwerken

Al jaren ben ik geboeid door het concept Autonoom Samenwerken. Klinkt heel eenvoudig. Immers ieder heeft zijn talenten en door aan ieders talenten ruimte te bieden, ontstaat vanzelf goede samenwerking, met dito resultaten! Toch? Nou niet precies.

Een boeiend voorbeeld van een autonoom team dat in korte tijd moet leren samenwerken, is een team van een burgemeester en zijn/haar wethouders (B&W). De afgelopen periode begeleidde ik een dergelijk team. Het bijzondere van een team B&W is dat de burgemeester niet hiërarchisch verantwoordelijk is voor de wethouders. Bovendien zijn er op zijn tijd verkiezingen, waardoor de teamsamenstelling telkens kan veranderen.

Succes komt niet vanzelf. De weg naar autonoom samenwerken is niet eenvoudig en kost tijd. Wanneer mensen er geen tijd voor vrijmaken en erin investeren, valt dit hen allemaal aan te rekenen. Want een autonoom samenwerkend team vereist het nemen van verantwoordelijkheid en van eigenaarschap. Doen mensen dit niet, dan komen ze niet verder.

Als mensen in een nieuwe samenstelling gaan samenwerken, is er sprake van een bundeling individuen die zich afvragen: “Hoe werkt het hier?”. Dit geldt voor ieder team op ieder niveau. Zo’n eerste fase staat in het teken van verkennen: waar gaan we naartoe en waarom?

In de meeste organisaties is het leiderschap vervat in een functie: manager of zelfs (eind)baas. Een burgemeester is geen hiërarchisch leidinggevende, maar primus interpares binnen zijn team van wethouders. Hoe stel je je in zo’n situatie op? Zit je er te veel bovenop, dan wordt dat niet geaccepteerd. Maar als je je als persoon niet uitspreekt, weten mensen niet wat ze aan je hebben.

In het door mij begeleidde team was een zoekproces gaande naar hoe ieder tot zijn recht kon komen en (zelf)vertrouwen kon krijgen. Individuele en team-waardenprofielen (Spiral Dynamics) bleken daarbij een effectief ondersteunend middel.

Een vraag die eveneens aan de orde kwam: hoe bescherm je jezelf en elkaar voor te veel werk? Is het nuttig om elkaar verantwoordelijk te houden voor resultaten? Maar wat doe je als iets niet jouw verantwoordelijkheid is? Is het mogelijk je verantwoordelijk te voelen, zonder deze verantwoordelijkheid te moeten dragen? Hoe daarmee om te gaan.

Ik besteedde veel aandacht aan spanning gestuurd samenwerken. Want hoeveel tijd kost het daadwerkelijk om een ‘spanning’ die je ziet of ervaart te benoemen en daar een afspraken aan te koppelen om te voorkomen dat iets dergelijks zich nogmaals voordoet? Meestal niet veel tijd, terwijl de opbrengst enorm is .

Daarnaast bracht ik onderscheid aan tussen gecontroleerde motivatie en autonome motivatie. Bij gecontroleerde motivatie vertoon je bepaald gedrag door druk of verleiding (alles wat te maken heeft met belonen en straffen als motivatiemiddel). Bij autonome motivatie sta je er volledig achter om bepaald gedrag te vertonen. Met als voordeel meer welbevinden, beter functioneren, en meer volharding.

Autonome motivatie vindt plaats als voldaan wordt aan drie psychologische basisbehoeften die wij allemaal hebben:

  1. De behoefte aan autonomie gaat over de beleving dat je zelf kunt kiezen wat je doet en staat voor wat je doet.
  2. De behoefte aan competentie gaat over de beleving dat je gedrag effectief is en dat je in staat bent om gewenste resultaten te bereiken.
  3. De behoefte aan verbondenheid gaat over de beleving van een wederzijdse positieve connectie met andere mensen.

Concreet betekent dit:

  • Organiseer met elkaar een duidelijke samenwerkingsstructuur;
  • Neem serieus hoe ander(en) de situatie zien;
  • Biedt keuzemogelijkheden;
  • Stimuleer eigen initiatief en uitproberen;
  • Betrek elkaar waar mogelijk bij beslissingen;
  • Spreek verwachtingen naar elkaar uit en waarom je dit verwacht;
  • Benoem spanning die je ziet of ervaart en koppel er een afspraak aan;
  • Stimuleer progressiegerichte interactie.

Autonoom Samenwerken werkt echt!

Copyright © 2019 Marlou-Elsen Je mag mijn artikelen of delen van mijn artikelen gebruiken, mits je de volgende status als bronvermelding opneemt (Copyright © 2019 Marlou-Elsen, www.marlou-elsen.nl). Ik vind het fijn als je mij daarover informeert.

Schrijf je in voor mijn e-boek Van Keuzestress naar Keuzekunst. Dan ontvang je iedere derde dinsdag van de maand een waardevol artikel in je mailbox.

Labels:, , , , , , , , , , , ,